Missie
Position Paper Alliantie CCO– Zelfstandig ondernemerschap in de creatieve culturele sector
1. Waarom – De aanleiding
De creatieve culturele sector in Nederland heeft een unieke waarde. Ze verrijkt onze samenleving, inspireert en verbindt. Tegelijkertijd kent de sector structurele onzekerheden. Werk is vaak tijdelijk en projectmatig, inkomens zijn wisselend en de administratieve druk is groot. Uit de Cultuurmonitor van de Boekmanstichting blijkt dat deze kenmerken al jaren kenmerkend zijn voor de sector.
Sinds 2010 is het aantal zelfstandigen in Nederland sterk gegroeid – een ontwikkeling die in de culturele sector nog duidelijker zichtbaar is. Steeds meer professionals kiezen bewust voor het zelfstandig ondernemerschap. Denk aan dansondernemers, orkestdirigenten, muziekdocenten, kunstenaars, technici en ontwerpers. Zij willen niet alleen creëren, maar ook ondernemen: hun eigen opdrachten verwerven, zelf individueel tarieven bepalen, samenwerkingen aangaan en eigen producties opzetten.
Om de sector toekomstbestendig te maken, werken beleidsmakers aan randvoorwaarden die gericht zijn op bestaanszekerheid: minimumtarieven, cao-borging, en bescherming van werkenden aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Dat is begrijpelijk – maar het risico is dat de balans doorslaat naar bescherming in plaats van versterking. Steeds vaker worden zelfstandigen in cao’s gedrukt of feitelijk als werknemers behandeld.
Alliantie CCO vindt dat deze ontwikkeling het verkeerde signaal afgeeft. Bescherming is prima, maar ondernemerschap is minstens zo belangrijk. Zonder ondernemerschap verdwijnt de innovatie, de creativiteit en de zelfstandigheid die de sector juist sterk maken.
2. Wie wij zijn
Alliantie CCO is een nieuw initiatief van belangenorganisaties voor zelfstandige ondernemers in de creatieve culturele sector. Gezamenlijk vertegenwoordigen wij vele beroepsgroepen, zoals acteurs, dirigenten, (beeldend) kunstenaars, producenten, cameramensen, podiumkunstenaars, zelfstandige musici, theaterproducenten, fotografen, dansondernemers en decorontwerpers.
Wij zijn er voor iedereen die bewust kiest om als zelfstandig ondernemer te werken. Ons doel is dat deze ondernemers vrij, eerlijk en professioneel kunnen ondernemen – met ruimte voor groei en vertrouwen in hun vakmanschap.
3. Wat wij willen bereiken
De huidige discussie over bestaanszekerheid in de creatieve culturele sector moet verbreed worden.
Het debat gaat te vaak over bescherming en te weinig over ontwikkeling.
Wij willen dat de overheid en sectorpartijen ondernemerschap net zo serieus nemen als bescherming. Dit betekent:
Structurele aandacht voor ondernemerschap in beleidsvorming. Niet alleen kijken naar kwetsbaarheid, maar ook naar groeikracht, innovatie en marktwaarde. Een gelijk speelveld tussen zelfstandige ondernemers en gesubsidieerde instellingen.
Iedere creatieve culturele opleiding zou studenten moeten voorbereiden op zelfstandig ondernemerschap, prijsstelling, marktbenadering en financieel beheer.
Zelfstandigen zijn geen bijvangst van de sector, maar de ruggengraat ervan. Zij moeten ook als zodanig worden gehoord.
Ondernemerschap moet worden aangemoedigd. Wie de sector wil versterken, moet investeren in zelfstandigheid, innovatie en leiderschap.
4. Wat we zien in de praktijk
Uit onderzoek blijkt dat meer dan 35% van de zelfstandigen in de creatieve culturele sector een jaarinkomen onder de €25.000 heeft. Slechts 18% verdient meer dan €50.000 per jaar.
Deze groep is dus kwetsbaar, maar niet hulpeloos. Het zijn bevlogen ondernemers die hard werken en verantwoordelijkheid nemen voor hun vak.
Veel van hen willen kunnen ondernemen: zelf bepalen hoe, met wie en tegen welk tarief.
Een dirigent, een dansondernemer of een zelfstandige decorbouwer is geen werknemer, maar een creatieve ondernemer die zijn eigen markt opbouwt. De huidige beleidsrichting dreigt dat ondernemerschap te ondermijnen.
5. Hoe – Onze aanpak
Wij geloven dat de toekomst van de creatieve culturele sector ligt in een alliantie van zelfstandige krachten. Niet door tegenover bestaande initiatieven te staan, maar door aanvullend te werken aan versterking van ondernemerschap.
Onze aanpak:
We brengen zelfstandige ondernemers, opleidingen, brancheorganisaties en beleidsmakers samen.
We delen kennis, onderzoek en praktijkervaring om tot concrete aanbevelingen te komen.
We stimuleren samenwerking tussen ondernemers, fondsen en instellingen op basis van gelijkwaardigheid.
We zetten ondernemerschap op de agenda in gesprekken met OCW, SZW en gemeentes.
We tonen de maatschappelijke waarde van zelfstandige ondernemers met cijfers, verhalen en voorbeelden.
Onze korte termijn doelen:
Formulering van gezamenlijke uitgangspunten en een manifest.
Inbreng in politieke gesprekken over het belang van zelfstandige ondernemers in het cultuurbeleid.
Publieke positionering van zelfstandige creatieve ondernemers als volwaardige pijler van de sector.
6. Onze visie – Waar we voor staan
De creatieve en culturele sector heeft geen zwakke plek nodig, maar een sterk fundament.
Dat fundament is ondernemerschap.
Ondernemers moeten kunnen groeien, innoveren en risico’s nemen. Juist dát maakt de sector dynamisch, weerbaar en toekomstbestendig.
Alliantie CCO wil dat het beleid verschuift van “hoe beschermen we werkenden?” naar “hoe versterken we ondernemerschap?”.
Wij geloven dat:
Passie zonder ondernemerschap leidt tot afhankelijkheid.
Ondernemerschap leidt tot vrijheid, groei en duurzaamheid.
De culturele sector is een bron van creativiteit, innovatie en economische waarde.
Slot
Wij roepen beleidsmakers, fondsen en branchepartijen op om samen met ons te werken aan een toekomst waarin ondernemerschap, creativiteit en onafhankelijkheid hand in hand gaan.
Laten we de sector niet kleiner maken door haar in kaders te duwen, maar sterker door haar ruimte te geven.
Alliantie CCO – voor sterke, zelfstandige ondernemers in de creatieve sector.