Reactie Alliantie CCO op de Zelfstandigenwet

Gepubliceerd op: 01 november 2026

In het FD verscheen op 20 april een interessant artikel over de raakvlakken tussen kunst, ondernemerschap en de kunst van het organiseren. Centraal staat kunstenaar Anook Cléonne. Zij heeft samen met haar partner Maarten Scheffer de kunstbeurs Vouch opgezet. Deze beurs kenmerkt zich door een strenge selectieprocedure voor zowel kunstenaars als bezoekers.

De Alliantie Creatieve Culturele Ondernemers steunt het doel van de Zelfstandigenwet: meer duidelijkheid en daarmee zekerheid voor zelfstandigen en opdrachtgevers. Om dat bereikbaar te maken voor culturele en creatieve ondernemers, moet het beleid tegelijkertijd ruimte aan ondernemerschap bieden en hun verdienvermogen versterken.

Wat wij vragen

Wij vragen daarom om vóór invoering van de Zelfstandigenwet te onderzoeken of de voorzieningeneis (zelfstandigentoets) haalbaar is voor de groep culturele ondernemers. Laat passende eigen reserves en bestaande voorzieningen absoluut meewegen. Stem de eisen af op de risico’s en financiële praktijk van de ondernemer, die daarin zijn eigen afweging maakt (!), en zorg voor een werkbare overgang.

De zekerheid die de wet wil bieden, moet ook bereikbaar zijn voor culturele en creatieve ondernemers met een laag of wisselend inkomen. Beperkte financiële ruimte moet geen belemmering zijn om als zelfstandige opdrachten te krijgen. Net zomin als de eis van meerdere opdrachtgevers dat moet belemmeren, want een deel van de zelfstandigen in de creatieve sector werkt niet in opdracht, zij vervaardigen vrij werk voor verkoop.

Werken voor eigen rekening en risico geldt ook als je afspraken maakt, die gebaseerd zijn op een uurtarief (fair pay en meer). Want bijdragen aan projecten begint met daar ruimte voor creëren, soms letterlijk in de agenda, in tijd. Om daarbinnen afspraken te maken over het op te leveren resultaat, en hoe je omgaat met eventueel meerwerk en voortschrijdend inzicht. In de werkrelatie gaat het dan om de combinatie van afspraken over inzet, resultaat en bijpassende waarde.

Dat is wel degelijk ook voor eigen rekening en risico, want als het resultaat niet naar tevredenheid is, dan is het risico dat een opdracht vaak op elk moment beëindigd kan worden. En andersom: als je als zelfstandig ondernemer naar tevredenheid levert en daarvoor soms binnen de opdracht voor eigen rekening investeert, dan kan dat nieuwe opdrachten opleveren.

Zet in op verdienvermogen

De ledenonderzoeken van ZZP Nederland laten zien dat veel deelnemers uit kunst en cultuur weinig financiële ruimte hebben. In het onderzoek uit 2024 rapporteert ruim 35 % een bruto jaarinkomen van minder dan € 25.000. Ruim 53 % geeft aan onvoldoende winstmarge te hebben om de onderneming draaiende te houden en reserves voor slechte tijden op te bouwen. Bijna 80 % verwacht problemen bij het doorberekenen van de kosten van een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering en de afbouw van de zelfstandigenaftrek.

Het onderzoek uit 2026 bevestigt dat financiële ruimte een aandachtspunt blijft. Bij de vraag over voorzieningen noemt ruim 45 % een laag of sterk wisselend inkomen als knelpunt.

Nieuwe verplichtingen moeten dan ook samengaan met aandacht voor de mogelijkheden om voldoende te kunnen verdienen als ondernemer.

Lees meer

Zoek de website